Witaminy - witamina A

    Witaminy generalnie dzielą się na rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K) i rozpuszczalne w wodzie (pozostałe). Witaminy rozpuszczalne w wodzie nie są gromadzone w organizmie. Natomiast witaminy rozpuszczalne w tłuszczach są gromadzone w różnych narządach i przedawkowanie jest bardzo groźne.

    Witamina A

     Jest ważna przede wszystkim do prawidłowego metabolizmu;  bierze udział w powstawaniu barwnika w siatkówce, który jest konieczny do postrzegania, bierze też udział w rozwoju i regeneracji nabłonków oraz w procesie keratynizacji naskórka. Wzmaga odporność błon śluzowych na patogeny.

     Niedobór witaminy A powoduje zmniejszenie stabilności błon komórkowych, osłabienie odporności immunologicznej, zaburzenia płodności i rozwoju kości. Witamina ta jest gromadzona w wątrobie (ponad 90%), reszta w płucach, nadnerczach, nerkach i krwi. Nadmiar witaminy A jest szkodliwy - większość objawów w wyniku długotrwałego przedawkowywania jest taka sama w  jaki w przypadku niedoboru. Przedawkowanie witaminy A może prowadzić do zblednięcia piór.

     Witamina A jest dostarczana organizmowi ptaków w postaci prowitaminy (najczęściej karotenoidów) lub leku. Dostarczanie papugom witaminy A w postaci leków witaminowych może dość łatwo doprowadzić do przedawkowania. Szkodliwych skutków nie mogą spowodować jednak karotenoidy, które znajdują się w pożywieniu. Dlatego lepiej podawać papugom duże ilości warzyw i owoców niż dodawać sztuczne witaminy. Jedynym ubocznym efektem podawania dużej ilości karotenoidów może być żółte zabarwienie skóry i tłuszczu.

     Najlepszym źródłem witaminy A jest tran. Innymi pokarmami zawierającymi witaminę A są: mleko, żółtko (gotowane!), świeża zielenina (szczególnie szpinak), mlecz, sałata, pietruszka. Zielonki i różne korzenie (np. marchewka) zawierają karoten, z którego ptaki wytwarzają witaminę A. Ogólnie ziarna mają bardzo mało tej witaminy i ptak, który jest karmiony wyłącznie ziarnem prędzej czy później będzie chorował z powodu niedoboru. Żółta kukurydza, żółte proso zawierają też karoten.

     Ptaki w okresie lęgów wymagają znacznie więcej witaminy A. Jeżeli będzie jej za mało to młode będą słabe.

     Można ptakowi dawać 4 krople tranu na kilogram ziarna. Należy patrzeć na odchody, jak staną się nienormalne należy przerwać podawanie tranu.

    Większe ilości witaminy A zawierają np.:

• marchew
• sok marchwiowy
• dynia
• słodkie ziemniaki
• mniszek lekarski
• papryka jalapeno
• kapusta
• szpinak
• burak ćwikłowy
• słodka czerwona papryka
• pietruszka
• mango
• pasiflora
• brokuły
• papaja
• pomidory
• słodka zielona papryka
• arbuz
• cukinia
• sałata lodowa
• zółte ziarna (nie białe!)

  (kolejność odpowiada zawartości wit. A, najwięcej ma marchew)

     Witamina A jest szczególnie wrażliwa na działanie tlenu. Podobnie utleniają się karotenoidy do nieaktywnych form. Dłuższe przechowywanie i działanie światła powodują straty do 40%. Normalne procesy kuchenne nie powodują strat większych niż 10-15%. Temperatura powyżej 100 stopni powoduje straty 25%. Ilość i jakość białka w pożywieniu maja związek z przyswajalnością witaminy A oraz karotenoidów. Ponadto pewne składniki mineralne mogą powodować gorsze wchłanianie tej witaminy.