Wszystko o żerdziach

Żerdzie są bardzo ważne ponieważ papugi większość swojego życia spędzają właśnie na nich. Chodzą po żerdziach, śpią na nich, siedzą na nich. Od tego jakie będą żerdzie zależy kondycja nóg papug, a od tego z kolei zależy ich ogólne samopoczucie. Późniejsze choroby spowodowane złymi żerdziami są trudne do leczenia. Znacznie prościej (a dla papug na pewno lepiej) jest stosować dobre żerdzie i dzięki temu zapobiegać wszelkim chorobom nóg.

Pierwszą rzeczą którą należy zrobić zaraz po zakupie klatki jest wyrzucenie plastikowych żerdzi, które są obecnie najczęściej fabrycznie montowane w klatkach. Podobnie powinniśmy się pozbyć żerdzi z twardego, gładkiego drewna - takie też jeszcze czasem zdarzają się w kupowanych klatkach.

Z CZEGO ZROBIĆ ŻERDZIE?

Najlepsze są żerdzie z nieokorowanego drewna. Na żerdzie nadają się różne gatunki drzew:

• olcha
• jesion
• osika
• buk (szkodliwe mogą być orzeszki)
• brzoza
• topola
• dereń
• jabłoń (też dzika)
• grusza
• wiąz
• jodła (nie może być z żywicą i nie może mieć intensywnego zapachu)
• sosna (jw.)
• modrzew (jw.)
• wierzba
• morwa
• sekwoja
• eukaliptus (niektóre źródła podają eukaliptus jako roślinę toksyczną dla papug, ale przecież dzikie nimfy całe życie spędzają właśnie na eukaliptusach, w innych miejscach podawane jest, że tylko świeże liście MOGĄ zawierać jakieś toksyny)
• leszczyna (wyschnięte pręty leszczynowe są bardzo śliskie, należy je ponacinać, a najlepiej w ogóle nie używać po wyschnięciu)
• drzewa cytrusowe (olejki w nich zawarte mogą wywołać alergię, ja sama stosuję od kilku lat żerdzie z cytryny i grapefruita i nie zauważyłam żadnych objawów, przeciwnie papuga bardzo lubi na nich spać)
• manzanita (bardzo twarde drewno, polecane w zasadzie dla dużych papug jako "trudno zniszczalne", jeśli papuga ma żerdź z manzanity musi też mieć inne żerdzie z miękkiego drewna)

Inne rodzaje żerdzi (niestety większość niedostępna na razie w Polsce):

• żerdzie piaskowe (są to drewniane żerdzie (najczęściej z twardego drewna manzanity) pokryte jakby posklejanym piaskiem, produkowane są w najróżniejszych kolorach) - jest to całkiem dobra alternatywa dla naturalnych żerdzi ale dużo droższa, żerdzie takie są polecane przez specjalistów (nic nie wiem na temat tego aby były dostępne w Polsce) - uwaga: nie wszystkie takie żerdzie są "oryginalne"
  
• żerdzie betonowe (w wyglądzie przypominają trochę żerdzie piaskowe, nie są jednak polecane, mogą powodować poparzenia, czasem kruszą się i papuga może połknąć fragment)
  
• żerdzie z lin (w klatce może znajdować się jedna żerdź z grubej liny, ma ona tą zaletę, że jest miękka; żerdzie takie są czasem usztywniane drutem w środku - należy uważać żeby papuga jak już jej się uda rozplątać taki sznur nie zaplątała się w nitki - w takiej sytuacji najlepiej żerdź wymienić na nową, żerdzie te powinny być z dość grubej bawełnianej liny, farbowaną kupujmy tylko jak mamy pewność, ze została zabarwiona bezpiecznym barwnikiem - tzn. jest jakiejś znanej firmy, żerdzie takie od czasu do czasu należy wyprać)
  
• żerdzie z kaktusa cholla  (bardzo ciekawe rozwiązanie, żerdzie są ozdobne a na dodatek można bawić się z papugą i chować jej w otworkach np. orzeszki, można z nich również wykonywać zabawki przeplatając przez dziurki sznurki i rzemyki - niedostępne w Polsce)
    
• żerdzie z kaktusa cholla wypełnione muszelkami ostryg (źródło wapnia, rozpuszczają się w organizmie ptaka lub są w postaci mielonej) i minerałami
  

• żerdzie skórzane (niestety nic więcej na ten temat nie wiem)

• żerdzie lateksowe (nie wiem o nich nic więcej, nie wiem na ile są dobre dla papug)

• żerdzie kątowe (są to żerdzie z różnych materiałów - wszystkich powyższych - wyprofilowane tak aby móc umieścić je w rogu klatki)

W sprzedaży można spotkać jeszcze różne inne żerdzie. Myślę jednak, że te najważniejsze wymieniłam.

CZEGO UNIKAĆ

Należy unikać robienia żerdzi ze szkodliwych drzew. Należą do nich:

• w zasadzie wszystkich drzew owocowych z wyjątkiem jabłoni, gruszy i cytrusowych (w wielu polskich książkach można znaleźć informacje, ze żerdzie najlepiej robić z gałęzi drzew owocowych - nie jest to prawda)
• wszelkie krzewy (nie wszystkie są szkodliwe, ale jest wśród nich wiele trujących a są one trudno rozpoznawalne przez nie-specjalistę)
• dąb
• robinia (zwana u nas akacją)
• czarny bez (też polecany w niektórych książkach, ale niektórzy hodowcy twierdzą, że szkodzi papugom)
• orzech włoski (orzechy są jak najbardziej bezpieczne dla papug)
• czerwony klon (Acer rubrum) i lepiej też unikać w ogóle klonów.

Należy również unikać:

• papieru piaskowego (wygląda jak ścierny) do owijania żerdzi (papier taki nie tępi pazurków powoduje jedynie otarcia nóżek, jeśli papuga ma w klatce taki papier to po krótkim czasie poruszanie może zacząć sprawiać jej ból, papier ten może powodować nawet otwarte rany spodu nóg - żeby nigdy więcej nie używać takich nakładek na żerdzi wystarczy wyobrazić sobie siebie chodzącego na bosaka po papierze ściernym odpowiedniej grubości!)
• plastikowych żerdzi (żerdzie takie należy OD RAZU wyrzucić - powodują one poważne problemy ze stopami - nie mam pojęcia czemu klatki są produkowane z takimi żerdziami skoro wszyscy specjaliści są zgodni co do ich szkodliwości?)
• żerdzi z "fabrycznego" drewna, tzn. takich wykonanych z gotowych drewnianych prętów o jednakowej średnicy na całej długości
• wszelkich żerdzi malowanych farbami oraz lakierowanych lakierem bezbarwnym (można stosować żerdzie barwione, ale musi to być barwnik spożywczy)
• zbierania gałęzi z ziemi: mogą być na nich zabrudzenia, grzyby
• drzew, które były (lub mogły być) opryskiwane jakimikolwiek preparatami - głownie chodzi tu o jabłoń i gruszę z sadów

W jednej klatce (wolierze) najlepiej aby były różne żerdzie. Różne gatunki drewna mają różną twardość. Chodzenie po różnym podłożu bardzo dobrze wpływa na stopy papug. Należy unikać stosowania tylko jednego rodzaju żerdzi.

WIELKOŚĆ

Wielkość (średnica) zależy oczywiście od gatunku papugi. Dla nimf poleca się przeciętnie średnicę 1,8 cm do 1,3 cm. Chodzi o to aby palce nie zawijały się pod żerdzią tylko leżały na niej. Pazurki muszą dotykać żerdzi. Papugi powinny mieć w klatce żerdzie o różnej średnicy tak aby nie były narażona na stanie cały czas na takim samym podłożu. Jest to bardzo ważne gdyż właśnie stale ten sam nacisk powoduje problemy z nóżkami. Jeśli żerdzie będą różnej wielkości to papuga sama wybierze sobie tą, która najbardziej jej odpowiada.

PRZYGOTOWANIE ŻERDZI

Gałęzie na żerdzi należy zbierać w lesie z dala od wszelkich dróg i ulic. Przyniesioną gałąź należy bardzo dokładnie umyć ciepłą wodą i wyszorować szczoteczką. Później najlepiej jest zostawić na słońcu (ale tam gdzie nie mają dostępu gołębie i wróble) do wyschnięcia. Niektórzy wyprażają takie żerdzie w piekarniku (przez 30 min. w temp ok. 200 stopni - tylko trzeba jakoś zabezpieczyć drewno przed spaleniem). Duże żerdzie (takie, które nie zmieszczą się w piekarniku) można zamknąć szczelnie w plastikowym worku na jakieś 30 dni. Powoduje to zabicie wszelkich insektów, które mogą być pod korą.

UKŁAD W KLATCE

Odpowiedni układ żerdzi w klatce jest tak samo ważny jak odpowiedni układ mebli w naszym pokoju. Przede wszystkim żerdzi nie może być za dużo. W klatce przeciętnej wielkości nie można umieszczać więcej niż 2, najwyżej 3 żerdzie (w tym jedna kątowa). Papuga musi mieć też miejsce na poruszanie się, na przelecenie choćby kawałka w klatce. Jeśli mamy więcej papug niż jedną to żerdzie nie mogą być jednak nad drugą bo papugi będą się wzajemnie zanieczyszczać odchodami. Nie mogą być też nad karmnikami i poidłami - z tego samego powodu. Żerdzie powinny być na różnych wysokościach i w różnych kierunkach. Najwyższa żerdź będzie zapewne miejscem gdzie papuga będzie nocować. Nie może być ona jednak za wysoko - papuga nie może dotykać głową (a nimfa rozłożonym czubkiem) górnych prętów klatki. Natomiast z najniższej żerdzi nie może sięgać ogonem do dna klatki. Boczne żerdzie powinny być tak umocowane żeby papuga nie dotykała ogonem prętów przy obracaniu się (o to jednak trudno w naszych małych klatkach).

Najczęściej spotykanym układem jest jedna żerdź wzdłuż dłuższej ścianki klatki (może być trochę na skos) na dole (i wtedy przy niej wiesza się karmniki) lub na górze. Dwie żerdzie w poprzek (prostopadle do tej długiej) poniżej (albo powyżej) poprzedniej - jeśli to te żerdzie są na dole to karmniki zawiesza się przy nich. Dwie krótkie żerdzie mogą być zamocowane na skos klatki (ścinają róg) albo równolegle do krótszej ścianki. Jedną z nich może być też żerdź kątowa. Osobiście wydaje mi się, że lepszym rozwiązaniem jest dłuższa żerdź na dole. W dużych (ale takich naprawdę dużych) klatkach i wolierach żerdzi zamieszczamy oczywiście więcej. Mamy też większe pole do popisu jeśli chodzi o ich umieszczenie. Jedna żerdź powinna być też zamocowana przed klatką (jeśli klatka nie ma spuszczanych drzwiczek z których można zrobić pomost do lądowania). Niektórzy umieszczają też żerdź na daszku klatki ponieważ wiele papug lubi siedzieć na górze swojej klatki.

Generalnie należy się kierować zasadą żeby maksymalnie wykorzystać miejsce w klatce.

W zasadzie nie powinno się zmieniać układu żerdzi. Są jednak tacy, którzy radzą właśnie co jakiś czas zmieniać układ. Ma to ponoć dobrze wpływać na papugi. Jednak to samo twierdzą osoby zalecające nie zmieniać układu. Myślę, że generalnie to zależy od papugi, tak jak ludzie jedni lubią częste zmiany umeblowania a inni nie.

MOCOWANIE

Kupione w sklepie gotowe żerdzie mają specjalne "mechanizmy" do mocowania na prętach klatki. Jeśli wykonujemy żerdzie własnoręcznie to najprościej jest zrobić nacięcia na końcach gałęzi i wsunąć je w pręty klatki. Mocowanie jest bardzo ważne, żerdzie muszą być stabilne, nie mogą wypadać pod ciężarem papugi!

WYMIANA

Żerdzie należy wymieniać jak zostaną już oddarte z kory (te naturalne). Inne jak zostaną zniszczone. Wszystkie żerdzie należy co jakiś czas dokładnie wymyć i wyszorować. Można wyparzyć wrzątkiem. Szczególnie często należy czyścić żerdź przy karmniku bowiem w tą żerdź papuga będzie sobie wycierać dziób. Najlepiej jest mieć przygotowane dwa zestawy żerdzi i wymieniać je co jakiś czas.